Formy czasownika – gramatyka japońska N5
Znaczenie, wyjaśnienie i zdania przykładowe z tłumaczeniem.
〜ます · robię, będę robić (forma grzeczna)
grzeczna forma czasownika w czasie nieprzeszłym
Domyślna forma w rozmowie z kimś, kogo dobrze nie znamy. Obsługuje naraz teraźniejszość i przyszłość — japoński nie rozdziela ich osobnymi końcówkami, o czasie decyduje kontekst albo określenie czasu w zdaniu.
temat czasownika + ます (書く → 書きます, 食べる → 食べます, する → します)
Przykłady
- 毎朝、新聞を読みます。Codziennie rano czytam gazetę.Czynność powtarzalna — teraźniejszość.
- 明日、友だちに会います。Jutro spotkam się z przyjacielem.Ta sama końcówka, a mowa o przyszłości. Rozstrzyga 明日.
〜ません · nie robię, nie będę robić (forma grzeczna)
grzeczne zaprzeczenie czynności
Zaprzeczenie formy ます. Powstaje przez samą wymianę końcówki, bez żadnego dodatkowego słowa — japoński nie ma odpowiednika polskiego „nie” stawianego przed czasownikiem.
temat formy ます + ません
Przykłady
- お酒は飲みません。Nie piję alkoholu.Temat z は podkreśla, że mowa akurat o alkoholu.
- 今日はどこへも行きません。Dziś nigdzie nie idę.Przy zaprzeczeniu zaimek pytajny z も daje znaczenie „nigdzie / nic / nikt”.
〜ました · zrobiłem (forma grzeczna)
grzeczna forma czynności już wykonanej
Czas przeszły w rejestrze grzecznym. Jedna końcówka obsługuje wszystko, co polski rozdziela na dokonane i niedokonane — 見ました znaczy zarówno „obejrzałem”, jak i „oglądałem”.
temat formy ます + ました; zaprzeczenie: 〜ませんでした
Przykłady
- 昨日、映画を見ました。Wczoraj obejrzałem film.Zdarzenie zamknięte w przeszłości.
- 先週、京都へ行きました。W zeszłym tygodniu pojechałem do Kioto.Określenie czasu i końcówka wskazują przeszłość zgodnie.
〜て · …, a potem…; forma łącząca
łączenie czynności w kolejności, w jakiej zaszły
Spina zdania w jedną wypowiedź i porządkuje je chronologicznie. Sama nie niesie informacji o czasie ani o grzeczności — rozstrzyga o tym dopiero ostatni czasownik w zdaniu.
書く → 書いて, 読む → 読んで, 食べる → 食べて, する → して, 来る → 来て
Przykłady
- 朝ごはんを食べて、会社へ行きます。Jem śniadanie i idę do pracy.Kolejność zdarzeń jest kolejnością czasowników. Odwrócenie ich zmieniłoby sens.
- 手を洗って、ごはんを作ります。Myję ręce i przygotowuję jedzenie.Czas całej wypowiedzi niesie dopiero 作ります na końcu.
〜ています（進行） · właśnie robię
czynność trwająca w chwili mówienia
Opisuje to, co dzieje się teraz i jeszcze się nie skończyło. Działa z czasownikami oznaczającymi czynność rozciągniętą w czasie — czytanie, jedzenie, oglądanie.
forma て + います
Przykłady
- 今、音楽を聞いています。Właśnie słucham muzyki.Słowo 今 przesądza o odczytaniu jako czynności w toku.
- 弟は部屋でゲームをしています。Brat gra w pokoju.Czynność trwa i nie została przerwana.
〜ています（結果の状態） · mieszka, jest żonaty — trwa skutek, nie czynność
stan utrzymujący się po zakończonej czynności
Ten sam zapis, a zupełnie inne znaczenie. Przy czasownikach oznaczających jednorazową zmianę — zamieszkać, ożenić się, otworzyć — 〜ています mówi nie o trwaniu czynności, tylko o trwaniu jej skutku. 住んでいます nie znaczy „właśnie się wprowadzam”, tylko „mieszkam”. Podział nie jest przy tym sztywny — przy części czasowników, na przykład 着る, oba odczytania są możliwe i rozstrzyga kontekst.
forma て + います, przy czasownikach jednorazowej zmiany stanu
Przykłady
- 姉は東京に住んでいます。Moja siostra mieszka w Tokio.Wprowadzka już się odbyła; trwa jej skutek.
- 田中さんは結婚しています。Pan Tanaka jest żonaty.Odczytanie „właśnie bierze ślub” byłoby błędem — to stan, nie ceremonia.
〜ない · nie robię (forma prosta)
zaprzeczenie czasownika w rejestrze prostym
Odpowiednik ません w mowie swobodnej, między bliskimi i w tekście pisanym. Poza rejestrem ma drugie zadanie: jest podstawą, na której budują się prośby o zaniechanie i wyrażenia obowiązku.
書く → 書かない, 食べる → 食べない, する → しない, 来る → 来ない
Przykłady
- 今日は何も食べない。Dziś nic nie jem.Rejestr swobodny — tak mówi się do siebie albo do bliskich.
- 彼はたばこを吸わない。On nie pali.Stała cecha, nie jednorazowa odmowa.
〜た · zrobiłem (forma prosta)
czynność już wykonana, w rejestrze prostym
Prosty czas przeszły. Odmienia się dokładnie tak jak forma て — wystarczy zamienić końcowe て na た, a で na だ. Kto opanował jedną, ma drugą za darmo.
z formy て: końcowe て zamienia się na た, a で na だ (書いて → 書いた, 読んで → 読んだ)
Przykłady
- 昨日、山に登った。Wczoraj wspiąłem się na górę.Odpowiednik 登りました w rejestrze swobodnym.
- その本はもう読んだ。Tę książkę już przeczytałem.読んで kończy się na で, więc forma przeszła to 読んだ, nie 読んた.
〜てから · dopiero po tym, nie wcześniej
druga czynność zaczyna się po zamknięciu pierwszej
Mocniejsza wersja zwykłego łączenia formą て: zaznacza, że druga czynność zaczyna się dopiero po pierwszej i że ta kolejność ma znaczenie. Bywa też punktem odniesienia, od którego liczy się upływ czasu.
forma て + から
Przykłady
- 宿題をしてから、遊びます。Pobawię się dopiero po odrobieniu lekcji.Nacisk pada na to, że zabawa nie zacznie się wcześniej.
- 日本に来てから、三年たちました。Minęły trzy lata, odkąd przyjechałem do Japonii.Tu から wyznacza początek odliczania.
もう · już
sygnał, że czynność jest już za nami
Mówi, że coś zdążyło się wydarzyć. Idzie w parze z formą ました albo ています, bo obie opisują stan po czynności. W innym kontekście もう znaczy po prostu „już teraz”, bez odnoszenia się do czegoś zakończonego.
もう + czasownik w formie ました; もう + forma ています
Przykłady
- 昼ごはんはもう食べました。Obiad już zjadłem.もう i forma ました chodzą razem — pytanie もう食べましたか oczekuje właśnie takiej odpowiedzi.
- もう帰ってもいいですか。Czy mogę już wracać?Tu もう znaczy „już teraz”, a nie „już zrobione”.
まだ · jeszcze nie; nadal
sygnał, że stan lub czynność wciąż trwa albo nie nastąpiła
Para do もう, ale z pułapką w budowie: zaprzeczeniem もう食べました nie jest まだ食べませんでした, tylko まだ食べていません — chodzi o stan trwający do teraz, a nie o przeszłość. Bez zaprzeczenia まだ znaczy „nadal”.
まだ + forma ていません (jeszcze nie); まだ + forma twierdząca (nadal)
Przykłady
- 宿題はまだ終わっていません。Zadania jeszcze nie skończyłem.Forma ていません, nie ませんでした — to jest najczęstszy błąd przy まだ.
- 父はまだ会社にいます。Tata jest jeszcze w firmie.Bez zaprzeczenia まだ znaczy „nadal”, a nie „jeszcze nie”.
Skąd ten materiał
Wszystko powyżej pochodzi z darmowej części aplikacji Kaname i przeszło jej przegląd treści.
- Kaname: Gramatyka japońskaPowtórki JLPT: N5 N4 N3 N2 N1
App Store →Aplikacja darmowa, z zakupem w środku
Zobacz też
- Formy czasownika japońskiego: ます, て, た, ない – wszystkie czternaście form czasownika w jednym miejscu