Przejdź do treści

Wzorce grzecznościowe – keigo

です/ます, お〜になる, 美化語 – jedenaście ram, które nakłada się na dowolne słowo, każda ze zdaniem, w którym stoi.

行きます — ます podnosi ton, nie osobę

To jest punkt zerowy: wszystko, co keigo dokłada ponad samą uprzejmość formy grzecznościowej, mierzy się właśnie od 行いきます. ます nie mówi nic o tym, kto wykonuje czynność — nikogo nie wyróżnia; podnosi ton całej wypowiedzi wobec tego, do kogo mówimy. Dlatego 行いきます powiesz i o sobie, i o rozmówcy — a 行いく bez ます nie jest błędem gramatycznym, tylko zdaniem o ton niżej. Formy, które kogoś wyróżniają, wyglądają inaczej i przyjdą zaraz po tej: いらっしゃいます powiesz wtedy, gdy idzie rozmówca.

Przykłady

学生です — です robi to samo co ます tam, gdzie nie ma czasownika

W zdaniu typu „X jest Y” です robi dokładnie to, co ます przy czasowniku: podnosi ton, nie osobę. Para です/だ jest pierwszym miejscem, w którym uprzejmość widać w zdaniu bez czasownika — dlatego 学生だ wobec kogoś obcego razi, choć nie ma w nim ani jednej formy podnoszącej kogokolwiek. Pierwszym, ale nie jedynym: stopień wyżej stoi でございます, a o osobie, którą chcemy wyróżnić, mówi się でいらっしゃいます.

Przykłady

受付でございます — stopień wyżej niż です, wciąż nikogo nie wyróżnia

でございます to uprzejmiejsze です i nadal nikogo nie wyróżnia. Dlatego sklepy i recepcje sięgają po nie, mówiąc o rzeczach, o miejscach i o własnej stronie — czyli o sobie, o swojej firmie i o swoim lokalu: こちらが受付でございます, 山田でございます. でございます ma swoją drugą połowę i jest ona równie ważna: o osobie, którą wyróżniamy, nie mówi się でございます — tam wchodzi でいらっしゃいます (田中様でいらっしゃいますか). O sobie jest odwrotnie i zostaje でございます: でいらっしゃいます wyróżniałoby wtedy nas samych.

Przykłady

お〜になる — czynność drugiej strony

Temat czasownika wchodzi między お i になる. Wzorzec obejmuje czynność osoby, którą się podnosi — nigdy własną.

Przykłady

お〜する — czynność własna ku komuś

Ten sam temat czasownika co w お〜になる, tylko w drugą stronę: tam podnosisz cudze działanie, tu zniżasz własne, skierowane ku komuś, kogo szanujesz.

Przykłady

ご〜になる — rdzeń chińskiego pochodzenia

Rdzeniem tego schematu jest rzeczownik chińskiego pochodzenia (漢語かんご), z którego przez する robi się czynność: 利用りようする, 説明せつめいする, 確認かくにんする. Przed takim rdzeniem stoi zwykle ご — ご利用りようになる, ご説明せつめいになる, ご確認かくにんになる. Wyjątki siedzą w samym słowie, a nie w schemacie: kilka zadomowionych 漢語かんご bierze お i zabiera je ze sobą także tutaj — お電話でんわになる, お約束やくそくになる. Tych trzeba nauczyć się po jednym.

Przykłady

ご〜する — własna czynność, rdzeń chiński

Odpowiednik お〜する dla rdzeni chińskich. Typowe w obsłudze klienta: ご案内あんない, ご連絡れんらく, ご説明せつめい.

Przykłady

お + słowo rodzime

Przed rzeczownikiem rodzimym (和語わご) stoi お: お名前なまえ, お仕事しごと, お荷物にもつ. To samo お robi jednak trzy różne rzeczy i rozstrzyga o tym nie sama rzecz, tylko to, czyją stronę podnosi zdanie. Gdy rzecz należy do osoby, którą podnosisz — お名前なまえ, czyli to, jak nazywa się rozmówca — jest to 尊敬語そんけいご, forma czcząca. Gdy mówisz o własnej czynności skierowanej ku komuś (お手紙てがみを差さし上あげます), jest to 謙譲語けんじょうごⅠ, forma skromna. A gdy zdanie nie podnosi przez to słowo nikogo i chodzi o samo upiększenie wypowiedzi — お金かね, お酒さけ — jest to 美化びか語ご; pieniądze nie stają się przez お czyjąkolwiek własnością.

Przykłady

ご + słowo chińskiego pochodzenia

Przed rzeczownikiem chińskiego pochodzenia (漢語かんご) stoi ご: ご連絡れんらく, ご住所じゅうしょ, ご意見いけん. Reguła ma wyjątki, których trzeba się nauczyć osobno: お電話でんわ, お時間じかん, お食事しょくじ.

Przykłady

お茶ちゃ — upiększenie samego słowa

Tu お nikogo nie podnosi ani nie zniża. Podnosi samo słowo — dlatego urzędowe wytyczne 敬語けいごの指針ししん (Keigo no shishin) dają temu osobną kategorię 美化びか語ご, „upiększenie słowa”, a podręczniki wliczają ją do form uprzejmych 丁寧ていねい語ご.

Przykłady

お〜いたす — stopień wyżej niż お〜する

Złożenie dwóch rzeczy naraz: お〜する zniża własne działanie wobec tego, ku komu jest skierowane, a いたす dokłada uprzejmość wobec słuchacza. 敬語けいごの指針ししん nazywa takie formy 謙譲語けんじょうごⅠ兼けんⅡ. Stąd ich naturalne miejsce w obsłudze klienta i w korespondencji — w rozmowie prywatnej brzmią sztucznie.

Przykłady

Skąd ten materiał

Wszystko powyżej pochodzi z darmowej części aplikacji Keigo i przeszło jej przegląd treści.

App Store →Aplikacja darmowa, z zakupem w środku

Nauka japońskiego