Drżenie, dreszcze i zawroty – onomatopeje japońskie
Osiem słów o trzęsieniu się i kręceniu w głowie: ぶるぶる, ぞくぞく, くらくら – z czego bierze się drżenie w każdym.
くらくら · kręcić się w głowie
Zawrót głowy, świat wiruje.
Bezdźwięczne く jest lżejsze: chwieje się głowa, nie mebel. くらくら nazywa samo doznanie w głowie — wiruje świat, ciemnieje przed oczami; ふらふら nazywa co innego: że nic nie jest ustalone, ani krok, ani myśl. Kucnąć trzeba czasem przy jednym i przy drugim, więc to, że ktoś nie ustał, niczego tu nie rozstrzyga — rozstrzyga, czy wiruje, czy się mąci. ぐるぐる z kolei opisuje rzecz, która naprawdę się obraca, a nie patrzącego.
Przykłady
- 健康診断の採血のあと、目の前が真っ暗になって天井が回り、その場にしゃがみ込むほどくらくらした。Po pobraniu krwi na badaniach zrobiło mi się ciemno przed oczami, sufit zawirował i zakręciło mi się w głowie tak, że osunąłem się w kucki.
- サウナに長く入りすぎて、天井が回るようにくらくらし、立っていられずしゃがみ込んだ。Za długo siedziałem w saunie — kręci mi się w głowie, jakby sufit wirował, i musiałem kucnąć, bo nie mogłem ustać.
ぐらぐら · chwiać się
Rzecz niestabilna: stół, ząb, półka.
Dźwięczne ぐ jest cięższe i większe — chwieje się przedmiot, nie samopoczucie. Sąsiadów rozdziela to, co się stało z mocowaniem: ぐらぐら chybocze, bo umocowanie puściło i rzecz zaraz się przewróci; がたがた stuka i klekocze, bo między częściami zrobił się luz; ゆらゆら kołysze się spokojnie i nic mu nie grozi.
Przykłady
- ねじが緩んだ眼鏡のつるが、音もなく片側へ傾いて揺れ、ぐらぐらして掛けていられない。W okularach poluzowała się śrubka: zausznik bezgłośnie przechyla się na bok i chwieje tak, że nie sposób ich nosić.
- 抜けかけの乳歯が、指で押すと片側へ傾き、落ち着かないほどぐらぐらと動く。Mleczny ząb już się rusza: pod palcem przechyla się na bok i chwieje tak, że nie sposób o nim zapomnieć.
びりびり · przechodzić prądem
Wrażenie prądu w ciele; też: rozdzieranie materiału.
Dźwięczne び jest mocne i nagłe — nie piecze, tylko szarpie. Od じんじん różni je czas: びりびり przechodzi jak wyładowanie i mija, じんじん zostaje długo po tym, jak bodziec ustał.
Przykłady
- 肘をぶつけて、電気が走ったように腕がびりびりした。Uderzyłem się w łokieć i przez rękę przeszedł mnie prąd.
- ドアノブに触れた瞬間、指先にびりびりと静電気が走った。W chwili gdy dotknąłem klamki, kopnął mnie prąd w opuszki palców.
ぶるぶる · trząść się drobno
Drżenie z zimna albo ze strachu.
濁点 w ぶ robi drżenie mimowolne — z zimna albo ze strachu, i nie da się go powstrzymać. Bezdźwięczne ふるふる jest lekkie i słabe: tak potrząsa się głową na „nie” (ふるふると首を振る), a nie trzęsie na mrozie. Czterej sąsiedzi odchodzą, każdy inną osią: がくがく dygocze grubo, całym stawem, aż uginają się kolana, a ぶるぶる drży drobno tuż pod skórą; ぞくぞく nie drży wcale, tylko przebiega dreszczem po plecach; びくびく zostaje w środku, bo to strach człowieka, a nie ruch jego ciała; ぷるぷる drga miękko i przyjemnie, i mówi się tak o rzeczy, nie o zmarzniętym.
Przykłady
- 上着を忘れ、歯の根が合わないほどの寒さで、はたから見ても分かるくらい体が小刻みにぶるぶると震える。Zapomniałem kurtki i z zimna szczękam zębami — całe ciało trzęsie mi się drobno, aż widać to z boku.
- 恐怖で歯の根が合わず、震えが指先まで及んで、はたから見ても分かるくらい小刻みにぶるぶるしている。Ze strachu szczękam zębami, drżenie sięga aż po opuszki palców i widać je z boku.
がくがく · dygotać w stawach
Kolana, które dygocą i się uginają.
Amplituda siedzi w が, nie w samym 濁点 — ぶるぶる ma go tak samo, a drży drobno. Otwarte が wypuszcza cały staw; zwarte ぶ trzyma drżenie przy skórze. がたがた trzęsie tak samo grubo, ale rzeczą — oknem, wozem, rozklekotanym stołem — i przy tym stuka; がくがく jest o stawach żywego ciała.
Przykłady
- 長い下り坂を歩いたあと、膝が笑うほど大きくがくがくと震えた。Po długim marszu w dół zbocza kolana zaczęły mi dygotać tak, że prawie się pode mną ugięły.
- 面接の順番を待つうちに、膝が言うことを聞かず、大きくがくがくしてきた。Czekając na swoją kolej na rozmowę, przestałem panować nad kolanami i nogi zaczęły mi dygotać.
じんじん · cierpnąć i pulsować
Odrętwienie, które pulsuje i parzy.
濁点 w じ robi doznanie głębokie i rozlane. Bezdźwięczne しんしん zeszło do pogody i ciszy. Od びりびり różni je czas: びりびり szarpie raz i mija, じんじん zostaje długo po bodźcu. Od ずきずき — rodzaj doznania: ずきずき to sam ból, じんじん to odrętwienie, które przy okazji pulsuje.
Przykłady
- 正座を崩したあと、痛いほどのしびれで足が脈打つようにじんじんと痛む。Kiedy rozprostowałem nogi po siedzeniu po japońsku, ścierpły tak, że pulsują bólem.
- 氷水から出した指先が、痛いほどのしびれで脈打つようにじんじんと熱を持った。Palce wyjęte z lodowatej wody ścierpły do bólu i zaczęły pulsować gorącem.
ぞくぞく · przechodzić dreszczem
Dreszcz po kręgosłupie: gorączka albo groza.
Bezdźwięcznego そくそく w tym znaczeniu nie ma, więc 濁点 niczego tu nie rozstrzyga — i sam dreszcz też nie: ぞくぞく bywa przyjemne (楽しみでぞくぞくする). Ta karta uczy tego drugiego, z zimna i z grozy. Dreszcz przebiega, a nie trzęsie: ぶるぶる to widoczne drżenie ciała, ぞくぞく idzie po plecach i można go nie pokazać po sobie. ぞっと przechodzi raz i natychmiast mija, ぞくぞく wraca falami.
Przykłady
- 風邪の引き始めか、さっきから何度も寒気が背筋を走ってぞくぞくする。Chyba zaczyna się przeziębienie — od dłuższej chwili raz po raz przechodzą mnie dreszcze po plecach.
- 怪談を聞いてから、思い出すたびに、うなじの毛が逆立つような寒気がぞくぞくと背筋を走る。Odkąd usłyszałem tę opowieść o duchach, za każdym razem, gdy ją sobie przypomnę, przechodzi mnie po plecach zimny dreszcz, od którego włosy stają mi dęba na karku.
ひくひく · drgać drobno
Powieka albo kącik ust, który drga sam z siebie.
Bezdźwięczne ひ trzyma ruch mikroskopijny i obojętny. 濁点 (びくびく) zmieniłoby drganie mięśnia w strach człowieka.
Przykłady
- 寝不足のせいか、まぶたが同じリズムで小さく震えてひくひくする。Chyba przez niewyspanie powieka drga mi drobno i wciąż w tym samym rytmie.
- 笑いをこらえて、口の端が同じリズムで小さくひくひくと震えた。Powstrzymywałem śmiech i kącik ust drgał mi drobno, wciąż tak samo.
Skąd ten materiał
Wszystko powyżej pochodzi z darmowej części aplikacji Onomatope i przeszło jej przegląd treści.
- Onomatope: Dźwięki i wyrażeniaSłówka z mangi i anime
App Store →Aplikacja darmowa, z zakupem w środku