Przejdź do treści

Drżenie, dreszcze i zawroty – onomatopeje japońskie

Dziewięć słów o trzęsieniu się i kręceniu w głowie: ぶるぶる, ぞくぞく, くらくら – z czego bierze się drżenie w każdym.

くらくら · kręcić się w głowie

Zawrót głowy, świat wiruje.

Bezdźwięczne く jest lżejsze: chwieje się głowa, nie mebel. くらくら nazywa samo doznanie w głowie — wiruje świat, ciemnieje przed oczami; ふらふら nazywa co innego: że nic nie jest ustalone, ani krok, ani myśl. Kucnąć trzeba czasem przy jednym i przy drugim, więc to, że ktoś nie ustał, niczego tu nie rozstrzyga — rozstrzyga, czy wiruje, czy się mąci. ぐるぐる z kolei opisuje rzecz, która naprawdę się obraca, a nie patrzącego.

Przykłady

  • 立たち上あがったら景色けしきが回まわってくらくらした。Wstałem, a świat zawirował mi przed oczami.
  • のぼせて天井てんじょうが回まわり、くらくらして座すわり込こんだ。Od gorąca sufit zawirował i musiałem usiąść.

ぐらぐら · chwiać się

Rzecz niestabilna: stół, ząb, półka.

Dźwięczne ぐ jest cięższe i większe — chwieje się przedmiot, nie samopoczucie. Sąsiadów rozdziela to, co się stało z mocowaniem: ぐらぐら chybocze, bo umocowanie puściło i rzecz zaraz się przewróci; がたがた stuka i klekocze, bo między częściami zrobił się luz; ゆらゆら kołysze się spokojnie i nic mu nie grozi.

Przykłady

  • 積つんだ本ほんが揺ゆれてぐらぐらし、今いまにも倒たおれそうだ。Stos książek chwieje się i zaraz się przewróci.
  • 抜ぬけそうな乳歯にゅうしが傾かたむき、ぐらぐらと揺ゆれて痛いたい。Mleczak przechyla się i chwieje, aż boli.

びりびり · przechodzić prądem

Wrażenie prądu w ciele; też: rozdzieranie materiału.

Dźwięczne び jest mocne i nagłe — nie piecze, tylko szarpie. Od じんじん różni je czas: びりびり przechodzi jak wyładowanie i mija, じんじん zostaje długo po tym, jak bodziec ustał.

Przykłady

  • 肘ひじをぶつけて、腕うでが電気でんきみたいにびりびりした。Uderzyłem się w łokieć i rękę przeszył prąd.
  • ドアノブに触ふれたらびりびりと静電気せいでんきが走はしった。Dotknąłem klamki i kopnął mnie prąd.

ぶるぶる · trząść się drobno

Drżenie z zimna albo ze strachu.

濁点 w ぶ robi drżenie mimowolne — z zimna albo ze strachu, i nie da się go powstrzymać. Bezdźwięczne ふるふる jest lekkie i słabe: tak potrząsa się głową na „nie” (ふるふると首を振る), a nie trzęsie na mrozie. Czterej sąsiedzi odchodzą, każdy inną osią: がくがく dygocze grubo, całym stawem, aż uginają się kolana, a ぶるぶる drży drobno tuż pod skórą; ぞくぞく nie drży wcale, tylko przebiega dreszczem po plecach; びくびく zostaje w środku, bo to strach człowieka, a nie ruch jego ciała; ぷるぷる drga miękko i przyjemnie, i mówi się tak o rzeczy, nie o zmarzniętym.

Przykłady

  • 寒さむくて歯はの根ねが合あわず、ぶるぶると細こまかく震ふるえる。Z zimna szczękam zębami i drobno się trzęsę.
  • 恐怖きょうふで体からだが細こまかくぶるぶるし、歯はの根ねが合あわない。Ze strachu trzęsę się drobno i szczękam zębami.

がくがく · dygotać w stawach

Kolana, które dygocą i się uginają.

Amplituda siedzi w が, nie w samym 濁点 — ぶるぶる ma go tak samo, a drży drobno. Otwarte が wypuszcza cały staw; zwarte ぶ trzyma drżenie przy skórze. がたがた trzęsie tak samo grubo, ale rzeczą — oknem, wozem, rozklekotanym stołem — i przy tym stuka; がくがく jest o stawach żywego ciała.

Przykłady

  • 下くだり坂ざかで膝ひざが笑わらい、がくがくと大おおきく震ふるえた。Na zejściu kolana mi miękły i dygotały.
  • 面接前めんせつまえ、膝ひざが大おおきくがくがくして止とまらない。Przed rozmową kolana dygoczą mi bez przerwy.

ふらふら · słaniać się

Nogi nie trzymają, w głowie się mąci.

Bezdźwięczne ふ mówi o człowieku, który nie stoi pewnie. Wspólne dla wszystkich użyć tego słowa jest jedno: nic nie jest ustalone — ani krok (足元が定まらない), ani kierunek (目的もなくふらふらする), ani zamiar (気持ちがふらふらする). Dlatego ふらふら chodzi i przy gorączce, i przy zmęczeniu, i przy bezcelowym łażeniu. Sąsiad z drugiej strony, くらくら, nazywa samo doznanie w głowie: wiruje świat, ciemnieje przed oczami. Skończyć się kucnięciem może i jedno, i drugie, więc utrata pionu nie rozdziela tych dwóch — rozdziela to, że przy くらくら wiruje, a przy ふらふら nic nie jest ustalone. Sąsiedni よろよろ mieści się w środku: mówi wyłącznie o chodzie ciała, z którego uszła siła, i w tej jednej scenie wchodzą oba — ale zawrotów głowy ani łażenia bez celu よろよろ nie obejmuje. Dźwięczne ぶらぶら przenosi to samo „bez celu” na rzecz wiszącą albo na bezczynny spacer.

Przykłady

  • 高たかい熱ねつで頭あたまがぼうっとし、体からだがふらふらする。Gorączka, mgła w głowie — słaniam się na nogach.
  • 酔よって頭あたまがぼうっとし、足元あしもとがふらふらだ。Po alkoholu w głowie mgła, a nogi się plączą.

じんじん · cierpnąć i mrowić, pulsując długo po bodźcu

Odrętwienie, które pulsuje i parzy.

濁点 w じ robi doznanie głębokie i rozlane. Bezdźwięczne しんしん zeszło do pogody i ciszy. Od びりびり różni je czas: びりびり szarpie raz i mija, じんじん zostaje długo po bodźcu. Od ずきずき — rodzaj doznania: ずきずき to sam ból, じんじん to odrętwienie, które przy okazji pulsuje.

Przykłady

  • 冷ひえた指ゆびを温あたためると、じんじんとしびれてくる。Grzeję zmarznięte palce, a one cierpną i mrowią.
  • 爆音ばくおんのあと、耳みみがまだじんじんとしびれている。Po huku uszy wciąż mam jak zdrętwiałe.

ぞくぞく · przechodzić dreszczem raz po raz (zimno, groza)

Dreszcz po kręgosłupie: gorączka albo groza.

Bezdźwięcznego そくそく w tym znaczeniu nie ma, więc 濁点 niczego tu nie rozstrzyga — i sam dreszcz też nie: ぞくぞく bywa przyjemne (楽しみでぞくぞくする). Ta karta uczy tego drugiego, z zimna i z grozy. Dreszcz przebiega, a nie trzęsie: ぶるぶる to widoczne drżenie ciała, ぞくぞく idzie po plecach i można go nie pokazać po sobie. ぞっと przechodzi raz i natychmiast mija, ぞくぞく wraca falami.

Przykłady

  • 風邪かぜで寒気さむけがし、背筋せすじが何度なんどもぞくぞくする。Przeziębiony, co chwila mam dreszcze na plecach.
  • 怪談かいだんのあと、ぞくぞくと鳥肌とりはだが立たちっぱなしだ。Po tej historii o duchach wciąż mam ciarki.

ひくひく · drgać drobno

Nos, kącik ust albo gardło, które drgają same z siebie.

Bezdźwięczne ひ trzyma ruch mikroskopijny i obojętny. 濁点 (びくびく) zmieniłoby drganie mięśnia w strach człowieka.

Przykłady

  • においを嗅かごうと、鼻はなが小ちいさくひくひくする。Wciągam zapach i nos drga mi drobno.
  • 笑わらいをこらえ、口元くちもとがひくひくと小刻こきざみに震ふるえた。Powstrzymywałem śmiech, kącik ust drgał mi drobno.

Skąd ten materiał

Wszystko powyżej pochodzi z darmowej części aplikacji Onomatope i przeszło jej przegląd treści.

App Store →Aplikacja darmowa, z zakupem w środku

Nauka japońskiego