Przejdź do treści

Pary dźwięczne: た–ほ – onomatopeje japońskie

とろとろ i どろどろ, はらはら i ばらばら – cztery pary od た do ほ, gdzie znak dźwięczności robi rzecz gęstszą i cięższą.

たらたら · ściekać cienką strużką

Deszczówka spływająca po ścianie, krew z rozciętej wargi.

たらたら to nieprzerwana cienka strużka — woda spod okapu, woda z kranu, krew z rozciętej wargi. O pocie mówi się i 汗がたらたら, i 汗がだらだら, więc akurat pot nie odróżnia tych dwóch słów. Kapanie kropla po kropli to ぽたぽた, nie to słowo.

Przykłady

  • 傷口きずぐちから血ちが止とまらず、細ほそくたらたらと流ながれる。Z rany bez przerwy cieknie cienka strużka krwi.
  • 壁かべを雨水あまみずが細ほそい筋すじになってたらたらと伝つたう。Deszczówka spływa po ścianie cienką strużką.

だらだら · ciągnąć się bez końca

Zebranie na trzy godziny.

Dźwięczne だ dokłada ciężaru i niechęci: たらたら zostaje przy cienkiej strużce, a 汗がだらだら流れる to dalej ciecz, tylko już za dużo jej i za długo. Stąd blisko do 会議がだらだら続く. Sąsiedzi mówią o czym innym: ぐずぐず to zarzut wobec człowieka, który nie może się zebrać (ぐずぐずするな), a だらだら opisuje samo zdarzenie, które się wlecze; ずるずる zawsze coś za sobą ciągnie — makaron wciągany z siorbaniem albo termin, który wciąż się przesuwa — a だらだら niczego nie ciągnie, po prostu trwa i nie chce się skończyć.

Przykłady

  • 緊張感きんちょうかんのない会議かいぎが三時間さんじかんもだらだらと続つづいた。Rozlazłe zebranie wlokło się aż trzy godziny.
  • 結論けつろんの出でない会議かいぎが午後ごごじゅうだらだらしている。Zebranie bez wniosków ciągnie się całe popołudnie.

とろとろ · być gęstym i gładkim

Roztopiony ser, półpłynne żółtko.

Bezdźwięczne と trzyma gęstość lekką i jadalną — dźwięczne ど z tej samej pary robi z niej どろどろ, czyli błoto, którego się nie je. To nie jest też ぐつぐつ: tamto słowo nie mówi nic o gęstości, tylko o tym, że w garnku bulgocze (鍋がぐつぐつ煮える). O potrawie mówi się とろとろだ, とろとろした (卵, チーズ), とろとろになる albo とろとろと煮る. Uwaga: samo とろとろする o człowieku znaczy „przysypiać” (授業中にとろとろする).

Przykłady

  • ゆっくり溶とかしたチョコは甘あまく、とろとろだ。Powoli roztopiona czekolada jest słodka i gęsta.
  • 焼やきたてのチーズが溶とけてとろとろだ。Ser prosto z pieca rozpuścił się w gęstą masę.

どろどろ · być błotnistym

Ziemia po ulewie, buty po polu.

Dźwięczne ど dokłada ciężar i brud — ta sama gęstość, tylko już nie do jedzenia: とろとろ zostaje lekkie i jadalne (roztopiony ser), a どろどろ to błoto, którego się nie je.

Przykłady

  • 雨あめを吸すった畑はたけは重おもく、どろどろだ。Nasiąknięte deszczem pole jest ciężkie i grząskie.
  • 水みずを含ふくんだ重おもい泥どろが靴くつの底そこでどろどろしている。Ciężkie, mokre błoto maże się pod podeszwą.

はらはら · opadać pojedynczo, jedno po drugim (płatki, łzy)

Łzy jedna za drugą, popiół z kadzidła.

はらはら to powolne opadanie drobnych rzeczy, jedna po drugiej — i tego uczy ta karta. ひらひら opisuje sposób ruchu jednej rzeczy, która obraca się w powietrzu (wstążka, chusteczka), a はらはら ciąg wielu, lecących jedna za drugą. ちらちら sypie z przerwami i nie chce się zebrać, jak drobny śnieg, który raz widać, raz nie. Uwaga: samo słowo ma dziś drugie, częstsze znaczenie i to ono chodzi z する: はらはらする znaczy „denerwować się, patrzeć z niepokojem” (試合を見ていてはらはらした) — i tu blisko mu do ひやひや, tylko ひやひや to zimny strach przed ryzykiem, od którego robi się zimno na plecach, a はらはら niepokój widza, który patrzy z boku. To nie jest ta sama rzecz powiedziana inaczej — 涙がはらはらする nie jest japońskie. O opadaniu mówi się はらはらと散る, はらはらと落ちる — ta karta uczy postaci z と; bywa i samo はらはら散る, ale nigdy z する.

Przykłady

  • 風かぜもなく金木犀きんもくせいの花はながゆっくりはらはらと散ちり落おちる。Bez wiatru kwiatki osmantusa powoli opadają.
  • 切きった細ほそい髪かみが、ゆっくり肩かたにはらはらと落おちる。Ścięte cienkie włosy powoli opadają na ramię.

ばらばら · rozsypać się

Stłuczony talerz, rozpadający się model.

ばらばら to rozproszenie i rozpad na kawałki — 皿がばらばらになる, 意見がばらばら. Z はらはら nie tworzy pary: tam coś opada, tu coś przestaje być całością. ガシャン nie jest za to stanem, tylko jednym uderzeniem w ucho — brzdękiem tłuczonego szkła w chwili, gdy talerz uderza o podłogę; ばらばら nazywa to, co po nim zostaje.

Przykłady

  • 落おとした皿さらがすっかり割われてばらばらになった。Upuszczony talerz roztrzaskał się na kawałki.
  • 大おおきな硬かたい模型もけいが壊こわれて、部品ぶひんがばらばらだ。Duży twardy model rozpadł się na części.

ほろほろ · kruszyć się delikatnie

Duszone mięso, ryba z pary.

Bezdźwięczne ほ trzyma kruszenie miękkie i pożądane — tak ma się rozpadać dobre mięso; ぼろぼろ mówi o rozpadzie, którego nikt nie chciał i którego się nie cofnie: o przetartych butach, nie o duszonej wołowinie.

Przykłady

  • クッキーが口くちの中なかでほろほろと崩くずれた。Ciastko delikatnie rozkruszyło się w ustach.
  • 蒸むした魚さかなの身みが、ほろほろとほぐれる。Ryba na parze delikatnie rozpada się na płatki.

ぼろぼろ · być w strzępach

Torba po dziesięciu latach, przetarte buty.

Dźwięczne ぼ zamienia miłe kruszenie w zniszczenie: ほろほろ rozpada się tak, jak miało — duszone mięso pod widelcem — a ぼろぼろ tak, jak nie miało; to samo rozpadanie, tylko powolne i nieodwracalne.

Przykłady

  • 十年じゅうねん使つかった鞄かばんはすっかりぼろぼろだ。Torba używana dziesięć lat jest w strzępach.
  • 長年ながねん履はいた靴くつが、すっかりぼろぼろになった。Buty noszone latami całkiem się rozlazły.

Skąd ten materiał

Wszystko powyżej pochodzi z darmowej części aplikacji Onomatope i przeszło jej przegląd treści.

App Store →Aplikacja darmowa, z zakupem w środku

Zobacz też

Nauka japońskiego