Pary dźwięczne: た–ほ – onomatopeje japońskie
とろとろ i どろどろ, はらはら i ばらばら – cztery pary od た do ほ, gdzie znak dźwięczności robi rzecz gęstszą i cięższą.
たらたら · ściekać cienką strużką
Woda spod okapu, cieknący kran.
たらたら to nieprzerwana cienka strużka — woda spod okapu, woda z kranu, krew z rozciętej wargi. O pocie mówi się i 汗がたらたら, i 汗がだらだら, więc akurat pot nie odróżnia tych dwóch słów. Kapanie kropla po kropli to ぽたぽた, nie to słowo.
Przykłady
- 軒先から雨水が細く軽い筋になり、濡れた壁に線を引いて止まらずにたらたらと落ちていく。Woda deszczowa spływa spod okapu cienką, lekką strużką, znacząc linią mokrą ścianę, i nie chce przestać.
- 濡れた蛇口から水が細い筋になり、止まらずにたらたらと流れている。Z mokrego kranu woda schodzi cienką strużką i nie ustaje.
だらだら · ciągnąć się bez końca
Zebranie na trzy godziny.
Dźwięczne だ dokłada ciężaru i niechęci: たらたら zostaje przy cienkiej strużce, a 汗がだらだら流れる to dalej ciecz, tylko już za dużo jej i za długo. Stąd blisko do 会議がだらだら続く. Sąsiedzi mówią o czym innym: ぐずぐず to zarzut wobec człowieka, który nie może się zebrać (ぐずぐずするな), a だらだら opisuje samo zdarzenie, które się wlecze; ずるずる zawsze coś za sobą ciągnie — makaron wciągany z siorbaniem albo termin, który wciąż się przesuwa — a だらだら niczego nie ciągnie, po prostu trwa i nie chce się skończyć.
Przykłady
- 会議は重い空気のままゆっくり進み、三時間もだらだらと続いた。Zebranie wlokło się w ciężkiej atmosferze i ciągnęło trzy godziny.
- 重い議題が並んだ会議はゆっくりとしか進まず、午後じゅうだらだらしている。Zebranie z ciężkim porządkiem obrad ledwie posuwa się naprzód i wlecze się całe popołudnie.
とろとろ · być gęstym i gładkim
Roztopiony ser, półpłynne żółtko.
Bezdźwięczne と trzyma gęstość lekką i jadalną — dźwięczne ど z tej samej pary robi z niej どろどろ, czyli błoto, którego się nie je. To nie jest też ぐつぐつ: tamto słowo nie mówi nic o gęstości, tylko o tym, że w garnku bulgocze (鍋がぐつぐつ煮える). Uwaga: とろとろする znaczy najczęściej „przysypiać, drzemać” (授業中にとろとろする) — o gęstniejącej potrawie mówi się とろとろになる albo とろとろと煮る.
Przykłady
- 溶けたチーズは水分を含んで柔らかく、口に運びたくなるほどとろとろだ。Roztopiony ser jest wilgotny i miękki, i tak kuszący, że aż chce się go zjeść.
- 割った半熟の卵から皿に広がった黄身は、水分を含んで柔らかく、そのまま飲みたくなるほどとろとろだ。Żółtko, które rozlało się po talerzu z przekrojonego jajka na miękko, jest wilgotne i miękkie — tak gęste i gładkie, że dałoby się je wypić.
どろどろ · być błotnistym
Ziemia po ulewie, buty po polu.
Dźwięczne ど dokłada ciężar i brud — ta sama gęstość, tylko już nie do jedzenia: とろとろ zostaje lekkie i jadalne (roztopiony ser), a どろどろ to błoto, którego się nie je.
Przykłady
- 雨で水を含んだ地面は重く、足を取られるほどどろどろだ。Nasiąknięta deszczem ziemia jest ciężka i grzęzną w niej nogi.
- 水を含んで重くなった土が、靴の底でどろどろしている。Nasiąknięta wodą, ciężka ziemia oblepia podeszwę.
はらはら · opadać pojedynczo
Łzy jedna za drugą, popiół z kadzidła.
はらはら to powolne opadanie drobnych rzeczy, jedna po drugiej — i tego uczy ta karta. ひらひら opisuje sposób ruchu jednej rzeczy, która obraca się w powietrzu (wstążka, chusteczka), a はらはら ciąg wielu, lecących jedna za drugą. ちらちら sypie z przerwami i nie chce się zebrać, jak drobny śnieg, który raz widać, raz nie. Uwaga: samo słowo ma dziś drugie, częstsze znaczenie i to ono chodzi z する: はらはらする znaczy „denerwować się, patrzeć z niepokojem” (試合を見ていてはらはらした) — i tu blisko mu do ひやひや, tylko ひやひや to strach o siebie, od którego robi się zimno na plecach, a はらはら niepokój widza o kogoś innego. To nie jest ta sama rzecz powiedziana inaczej — 涙がはらはらする nie jest japońskie. O opadaniu mówi się はらはらと散る, はらはらと落ちる, wyłącznie z と.
Przykłady
- 風のない庭で、小さな金木犀の花が軽く、ゆっくりはらはらと散り落ちる。W bezwietrznym ogrodzie drobne kwiatki osmantusa lekko i powoli opadają jeden za drugim.
- はさみが入るたび、短く切られた細い髪が軽く、ゆっくりはらはらと肩に落ちる。Przy każdym ruchu nożyczek krótko ścięte, cienkie włosy lekko i powoli opadają na ramię.
ばらばら · rozsypać się
Stłuczony talerz, rozpadający się model.
ばらばら to rozproszenie i rozpad na kawałki — 皿がばらばらになる, 意見がばらばら. Z はらはら nie tworzy pary: tam coś opada, tu coś przestaje być całością. ガシャン nie jest za to stanem, tylko jednym uderzeniem w ucho — brzdękiem tłuczonego szkła w chwili, gdy talerz uderza o podłogę; ばらばら nazywa to, co po nim zostaje.
Przykłady
- 硬い大きな皿が落ちて、すっかり割れてばらばらになった。Duży talerz z twardej porcelany spadł i rozprysł się doszczętnie.
- 硬くて大きな模型は崩れ、すっかりばらばらだ。Duży model ze sztywnego tworzywa rozpadł się i leży w kawałkach.
ほろほろ · kruszyć się delikatnie
Duszone mięso, ryba z pary.
Bezdźwięczne ほ trzyma kruszenie miękkie i pożądane — tak ma się rozpadać dobre mięso; ぼろぼろ mówi o rozpadzie, którego nikt nie chciał i którego się nie cofnie: o przetartych butach, nie o duszonej wołowinie.
Przykłady
- 長く煮込んだ肉は柔らかく、ねらいどおり口に入れた一瞬でほろほろと崩れた。Długo duszone mięso jest miękkie i — tak jak trzeba — rozpada się od razu w ustach.
- 柔らかく蒸した魚の身は食べごろで、箸を当てた一瞬でほろほろだ。Ryba ugotowana na parze jest w sam raz i rozpada się od jednego dotknięcia pałeczkami.
ぼろぼろ · być w strzępach
Torba po dziesięciu latach, przetarte buty.
Dźwięczne ぼ zamienia miłe kruszenie w zniszczenie: ほろほろ rozpada się tak, jak miało — duszone mięso pod widelcem — a ぼろぼろ tak, jak nie miało; to samo rozpadanie, tylko powolne i nieodwracalne.
Przykłady
- 十年使った鞄は表面が粗くなり、すっかりぼろぼろだ。Torba używana dziesięć lat wytarła się i jest w strzępach.
- 十年使った靴は、粗い布地がすっかりほどけてぼろぼろになった。W bucie noszonym dziesięć lat szorstka tkanina zupełnie się rozeszła.
Skąd ten materiał
Wszystko powyżej pochodzi z darmowej części aplikacji Onomatope i przeszło jej przegląd treści.
- Onomatope: Dźwięki i wyrażeniaSłówka z mangi i anime
App Store →Aplikacja darmowa, z zakupem w środku
Zobacz też
- Udźwięcznienia – japoński potoczny – udźwięcznienia w mowie potocznej – ten sam znak 濁点 w skrótach, nie w onomatopejach