Odmiana czasownika japońskiego: tabela form ます, て, た, ない

forma słownikowa

postać podstawowa, od której powstają wszystkie pozostałe

書かく → 書かく · 食たべる → 食たべる · する → する · 来くる → 来くる

Postać, którą znajdziesz w słowniku. Wszystkie pozostałe formy powstają z niej.

goła postać: pisać

Jak się to buduje

• wszystkie klasy narazTo jest sama forma słownikowa — postać, z której powstają wszystkie inne.

Przykłady

• 毎日まいにち、日記にっきを書かく。Codziennie piszę w pamiętniku.

temat masu

to, co zostaje z formy grzecznościowej po odjęciu jej końcówki

書かく → 書かき · 食たべる → 食たべ · する → し · 来くる → 来き

To, co zostaje po odjęciu ます. Doczepia się do tego mnóstwo gramatyki.

tu doczepia się reszta

Jak się to buduje

• czasownik godanW czasowniku godan ostatnia kana przechodzi do rzędu い: く→き, む→み, る→り.

Przykłady

• 手紙てがみを書かきながら、音楽おんがくを聞ききます。Piszę list i jednocześnie słucham muzyki.

forma grzecznościowa twierdząca nieprzeszła

grzeczne stwierdzenie stanu, cechy lub czynności — teraz lub później

書かく → 書かきます · 食たべる → 食たべます · する → します · 来くる → 来きます

Do tematu masu czasownika dodaj ます. Przy przymiotniku na い lub な dodaj です do hasła słownikowego, bez dodawania な.

piszę (grzecznie)

Jak się to buduje

• czasownik godanW czasowniku godan ostatnia kana przechodzi do rzędu い, a potem dochodzi końcówka grzecznościowa.
• czasownik ichidanOdpada る, dochodzi końcówka grzecznościowa.
• czasownik złożony z するする zmienia się w し, a potem dochodzi końcówka grzecznościowa.

Przykłady

• 毎朝まいあさ、新聞しんぶんを読よみます。Co rano czytam gazetę.

grzecznościowa przecząca ません

grzeczne przeczenie stanu, cechy lub czynności — teraz lub później

書かく → 書かきません · 食たべる → 食たべません · する → しません · 来くる → 来きません

Do tematu masu czasownika dodaj ません. Przy przymiotniku użyj nieformalnej formy przeczącej z です: 高くないです, 静かじゃないです.

nie piszę (grzecznie)

Przykłady

• 肉にくは食たべません。Nie jem mięsa.

grzecznościowa przeszła ました

grzeczne stwierdzenie stanu, cechy lub zdarzenia z przeszłości

書かく → 書かきました · 食たべる → 食たべました · する → しました · 来くる → 来きました

Do tematu masu czasownika dodaj ました. Przymiotnik na い bierze nieformalną formę przeszłą z です: 高かったです, よかったです. Do przymiotnika na な dodaj でした: 静かでした.

napisałem (grzecznie)

Przykłady

• 昨日きのう、友達ともだちが来きました。Wczoraj przyszedł kolega.

grzecznościowa przeszła przecząca ませんでした

grzeczne zaprzeczenie stanu, cechy lub zdarzenia z przeszłości

書かく → 書かきませんでした · 食たべる → 食たべませんでした · する → しませんでした · 来くる → 来きませんでした

Do tematu masu czasownika dodaj ませんでした. Przy przymiotniku użyj nieformalnej formy przeszłej przeczącej z です: 高くなかったです, 静かじゃなかったです.

nie napisałem (grzecznie)

Przykłady

• 兄あには週末しゅうまつ、何なにもしませんでした。Starszy brat nic nie robił w weekend.

nieformalna przecząca (nai)

proste przeczenie stanu, cechy lub czynności — teraz lub później

書かく → 書かかない · 食たべる → 食たべない · する → しない · 来くる → 来こない

Najpierw sprawdź klasę hasła. W rozpisanej odmianie porównaj temat z hasłem słownikowym: co się zmieniło, a co zostało przed końcówką? Wyjątek ある daje ない.

nie piszę

Jak się to buduje

• czasownik godanW czasowniku godan ostatnia kana przechodzi do rzędu あ, a potem dochodzi ない. Czasowniki na う biorą わ, nie あ.
• czasownik godanW czasowniku godan końcowy znak kana przechodzi do rzędu あ, po czym dochodzi なかった: 書く → 書かなかった. Końcowe う zmienia się w わ: 買う → 買わなかった.
• czasownik godanW czasowniku godan końcowy znak kana przechodzi do rzędu あ, po czym dochodzi なくて: 書く → 書かなくて. Końcowe う zmienia się w わ: 買う → 買わなくて.
• czasownik ichidanW czasowniku ichidan odpada る i dochodzi ない — nie らない, które wziąłby czasownik godan na る.
• czasownik ichidanW czasowniku ichidan odpada る i dochodzi なかった: 食べる → 食べなかった. To przecząca forma przeszła.
• czasownik ichidanW czasowniku ichidan odpada る i dochodzi なくて: 食べる → 食べなくて. Przeczące ない zmienia się w なくて.
• czasownik złożony z するする zmienia się w し, a potem dochodzi ない.
• czasownik złożony z するする zmienia się w し, po którym dochodzi なかった: する → しなかった. Część wyrazu przed する pozostaje bez zmian.
• czasownik złożony z するする zmienia się w し, po którym dochodzi なくて: する → しなくて. Część wyrazu przed する pozostaje bez zmian.

Przykłady

• 今日きょうはバスを待またない。歩あるいて行いく。Dziś nie czekam na autobus. Pójdę pieszo.

nieformalna przeszła (ta)

proste stwierdzenie stanu, cechy lub zdarzenia z przeszłości

書かく → 書かいた · 食たべる → 食たべた · する → した · 来くる → 来きた

Dla czasowników: w formie te zamień て na た, a で na だ. Przymiotnik na い traci い i dostaje かった; przymiotnik na な dostaje だった. Wyjątek いい zaczyna się od よ-: よかった.

napisałem

Przykłady

• 妹いもうとは昨日きのう、この本ほんを読よんだ。Młodsza siostra przeczytała wczoraj tę książkę.

nieformalna przeszła przecząca

proste zaprzeczenie stanu, cechy lub zdarzenia z przeszłości

書かく → 書かかなかった · 食たべる → 食たべなかった · する → しなかった · 来くる → 来こなかった

Zacznij od nieformalnej formy przeczącej i zamień jej końcowe ない na なかった. Dotyczy to także przymiotników: 高くない → 高くなかった, 静かじゃない → 静かじゃなかった.

nie napisałem

Przykłady

• 弟おとうとは子こどものころ、野菜やさいを食たべなかった。Młodszy brat w dzieciństwie nie jadł warzyw.

forma te

łączy opis stanu, cechy lub czynności z dalszą częścią wypowiedzi

書かく → 書かいて · 食たべる → 食たべて · する → して · 来くる → 来きて

Forma łącząca opisy stanów, cech i czynności. Forma te czasownika występuje także w konstrukcjach próśb.

…i potem…

Jak się to buduje

• czasownik godanCzasownik godan na ぐ bierze いで — ta sama zmiana co przy く, ale dźwięczność przechodzi na で.
• czasownik godanCzasownik godan na ぐ bierze いだ: 泳ぐ → 泳いだ. Spółgłoska wypada, zostaje い, a końcówka zachowuje dźwięczność: だ.
• czasownik godanCzasownik godan na ぐ bierze いだら: 泳ぐ → 泳いだら. To forma przeszła 泳いだ z dodanym ら.
• czasownik godanCzasownik godan na く bierze いて. Spółgłoska wypada i zostaje po niej い.
• czasownik godanCzasownik godan na く bierze いた: 書く → 書いた. Spółgłoska wypada i zostaje po niej い. Wyjątkiem jest 行く → 行った.
• czasownik godanCzasownik godan na く bierze いたら: 書く → 書いたら. To forma przeszła 書いた z dodanym ら. Wyjątkiem jest 行く → 行ったら.
• czasownik godanCzasownik godan na む, ぶ albo ぬ bierze んで. Udźwięcznia się też końcówka: て zmienia się w で.
• czasownik godanCzasownik godan na む, ぶ albo ぬ bierze んだ: 読む → 読んだ. Końcowy znak zamieniamy na ん, a końcówka jest dźwięczna: だ.
• czasownik godanCzasownik godan na む, ぶ albo ぬ bierze んだら: 読む → 読んだら. To forma przeszła 読んだ z dodanym ら.
• czasownik godanCzasownik godan na す bierze して. To jedyna końcówka, przy której nic się nie ściąga.
• czasownik godanCzasownik godan na す bierze した: 話す → 話した. Końcowe す zmienia się w し, po którym dochodzi た.
• czasownik godanCzasownik godan na す bierze したら: 話す → 話したら. To forma przeszła 話した z dodanym ら.
• czasownik godanCzasownik GODAN na う, つ albo る bierze って — małe tsu podwaja następny dźwięk. Czasownik ichidan na る zachowuje się zupełnie inaczej: 食べる daje 食べて.
• czasownik godanCzasownik godan na う, つ albo る bierze った: 買う → 買った. Małe っ podwaja następny dźwięk. Ichidan na る bierze samo た: 食べる → 食べた.
• czasownik godanCzasownik godan na う, つ albo る bierze ったら: 買う → 買ったら. To forma przeszła 買った z dodanym ら. Ichidan na る bierze たら: 食べる → 食べたら.
• przymiotnik na いOdpada い, dochodzi くて.
• czasownik ichidanW czasowniku ICHIDAN odpada る i dochodzi て. Żadnych zmian dźwiękowych — i właśnie tu rozchodzi się z czasownikiem godan na る, który wziąłby って.
• czasownik ichidanW czasowniku ichidan odpada る i dochodzi た, bez zmian dźwiękowych: 食べる → 食べた. Czasownik godan na る tworzy tę formę z った.
• czasownik ichidanW czasowniku ichidan odpada る i dochodzi たら: 食べる → 食べたら. To forma przeszła 食べた z dodanym ら; czasownik godan na る bierze ったら.
• przymiotnik na なDochodzi で. Nie くて — tamto należy do przymiotników na い.
• czasownik złożony z するする zmienia się w し, a potem dochodzi て albo た.
• czasownik złożony z するする zmienia się w し, po którym dochodzi た: する → した. Część wyrazu przed する pozostaje bez zmian.
• czasownik złożony z するする zmienia się w し, po którym dochodzi たら: する → したら. To forma przeszła した z dodanym ら; część wyrazu przed する pozostaje bez zmian.

Przykłady

• ここに名前なまえを書かいてください。Proszę tu wpisać swoje imię.

forma te przecząca

spina zdanie z następnym, gdy pierwsza część jest przecząca

書かく → 書かかなくて · 食たべる → 食たべなくて · する → しなくて · 来くる → 来こなくて

Forma łącząca, gdy pierwsza część zdania jest przecząca.

nie piszę i…

Przykłady

• 誰だれも来こなくて、寂さびしかった。Nikt nie przyszedł i było mi samotnie.

forma warunkowa ba / nara

warunek: jeśli to nastąpi, dzieje się coś dalej

書かく → 書かけば · 食たべる → 食たべれば · する → すれば · 来くる → 来くれば

W czasowniku zmień ostatni znak z rzędu う na odpowiadający mu znak rzędu え i dodaj ば: 書く → 書けば, 食べる → 食べれば. W przymiotniku na い zamień い na ければ; wyjątek いい daje よければ. Do przymiotnika na な dodaj なら.

jeśli napiszę…

Jak się to buduje

• czasownik godanW czasowniku godan ostatnia kana przechodzi do rzędu え, a potem dochodzi ば.
• przymiotnik na いOdpada い, dochodzi ければ.
• czasownik ichidanOdpada る, dochodzi れば.
• przymiotnik na なDochodzi なら. Końcówka ば jest opcjonalna i lekko oficjalna.
• czasownik złożony z するする zmienia się w すれ, a potem dochodzi ば.

Przykłady

• ゆっくり話はなせば、わかります。Jeśli będziesz mówić powoli, zrozumiem.

forma warunkowa tara

warunek spełniony: kiedy to już się stanie, dzieje się coś dalej

書かく → 書かいたら · 食たべる → 食たべたら · する → したら · 来くる → 来きたら

Kiedy już to się stanie, wtedy dzieje się coś dalej.

kiedy już napiszę…

Przykłady

• 家いえに帰かえったら、電話でんわします。Zadzwonię, jak wrócę do domu.

forma przysłówkowa

mówi, jak coś się dzieje

高たかい → 高たかく · 静しずか → 静しずかに

Zamienia przymiotnik w opis sposobu, w jaki coś się dzieje.

szybko, cicho

Jak się to buduje

• przymiotnik na いOdpada い, dochodzi く.
• przymiotnik na なDochodzi に. Nie く — tamto należy do przymiotników na い.

Przykłady

• 図書館としょかんでは静しずかに話はなしてください。W bibliotece proszę mówić cicho.

forma przydawkowa な

opisuje rzeczownik, który stoi zaraz za nią

静しずか → 静しずかな

Postać, jaką przymiotnik na な przybiera tuż przed rzeczownikiem.

cicha ulica

Jak się to buduje

• przymiotnik na なDochodzi な. Od tej końcówki nazywa się cała klasa.

Przykłady

• 静しずかな部屋へやで勉強べんきょうしたい。Chcę się uczyć w cichym pokoju.